علت سرگیجه ناگهانی و سیاهی رفتن چشم در صبح؛ 7 هشدار جدی بدن

علت سرگیجه ناگهانی و سیاهی رفتن چشم در صبح؛ 7 هشدار جدی بدن

علت سرگیجه ناگهانی و سیاهی رفتن چشم در صبح، در اغلب موارد ناشی از افت فشار خون ارتوستاتیک رخ می‌دهد؛ وضعیتی که در آن سیستم قلبی عروقی ما دیگر نمی‌تواند خون کافی را در لحظه برخاستن به مغز پمپاژ کند. 

همزمان، اختلالاتی نظیر سرگیجه وضعیتی خوش‌خیم (BPPV) که به جابجایی کریستال‌های گوش داخلی مربوط است، کم‌آبی شدید طی خواب شبانه و افت قند خون یا همان هیپوگلیسمی از دلایل اصلی این عارضه هستند. 

در صورتی که همراه با تاری دید شدید، اختلال تکلم یا بی‌حسی صورت هم داشته باشید، می‌تواند زنگ خطری برای اختلالات نورولوژیک باشد. در این مقاله از مجله آقای دارو، روش‌‌های درمانی را بخوانید.

افت فشار خون دلیل اصلی سیاهی رفتن چشم

زمانی که شما در خواب هستید، بدن در حالت افقی است و قلب برای پمپاژ خون به مغز نیاز به تلاش زیادی ندارد. لحظه‌ای که ناگهان برمی‌خیزید، جاذبه زمین خون را به سمت پاها می‌کشد.

در یک بدن سالم، گیرنده‌هایی به نام بارورسپتور در گردن و قلب، بلافاصله این افت را تشخیص داده و به رگ‌ها دستور انقباض می‌دهند تا خون به مغز برسد. 

اما در حالت افت فشار ارتوستاتیک، این رفلکس با تاخیر عمل می‌کند. در نهایت، مغز برای چند ثانیه اکسیژن کافی دریافت نمی‌کند، چشم‌ها سیاهی می‌رود و شما احساس سبکی سر می‌کنید.

چرا این عارضه صبح‌ها شایع‌تر است؟

در این حالت، سیستم عصبی خودمختار هنوز به طور کامل هوشیار نشده است. از سوی دیگر، حجم خون بدن در راستای عدم مصرف مایعات در طول شب کاهش یافته است.

گوش داخلی و سرگیجه چرخشی 

در صورتی که احساس می‌کنید اتاق دور سرتان می‌چرخد؛ نه اینکه فقط چشمتان سیاهی برود، احتمالا با مشکل گوش داخلی روبرو هستید. BPPV یا سرگیجه خوش‌خیم وضعیتی، زمانی رخ می‌دهد که کریستال‌های کلسیمی کوچک (اتولیت‌ها) در گوش داخلی از جای خود کنده شده و وارد کانال‌های نیم‌دایره‌ای می‌شوند.

این کریستال‌ها با هر حرکت سر، پیام‌های اشتباهی به مغز مخابره می‌کنند که انگار شما در حال حرکت شدید هستید، در حالی که ایستاده‌اید. این تضاد اطلاعاتی منجر به بروز سرگیجه شدید صبحگاهی می‌شود.

آیا قند خون و کم‌آبی علت سرگیجه ناگهانی است؟

مغز انسان برای فعالیت تنها به گلوکز متکی است. هیپوگلیسمی یا افت قند خون، به خصوص در افراد دیابتی یا کسانی که رژیم‌های سخت می‌گیرند، باعث می‌شود صبح‌ها انرژی لازم برای پردازش تعادل وجود نداشته باشد. برای خرید قرص نورودینون کلیک کنید،

همچنین، غلظت خون ناشی از کم‌آبی (Dehydration) باعث می‌شود گردش خون کند شود. وقتی خون غلیظ باشد، اکسیژن‌رسانی به بافت‌های حساس مغز و شبکیه چشم (که مسئول بینایی است) با اختلال مواجه شده و سیاهی رفتن چشم رخ می‌دهد.

علائم سیاهی رفتن چشم‌ها و علل آن

کم‌خونی و فقر آهن عامل عدم تعادل

هموگلوبین مسئول حمل اکسیژن در خون است. در افرادی که دچار آنمی (کم‌خونی) هستند، حتی اگر فشار خون نرمال باشد، کیفیت خون پایین است. یعنی اکسیژن کافی در همان حجم خون وجود ندارد. این افراد اغلب صبح‌ها خستگی مفرط دارند و هنگام برخاستن دچار سرگیجه و تپش قلب می‌شوند، زیرا قلب می‌خواهد با ضربان بیشتر، کمبود اکسیژن را جبران کند.

این مقاله را از دست ندهید: مهم‌ترین علائم کم‌آبی بدن؛ 7 نشانه پنهان را بخوانید

عوارض دارویی و سرگیجه صبحگاهی

بسیاری از ما لیست عوارض جانبی داروها را نمی‌خوانیم. داروهای زیر به طور مستقیم بر سیستم تعادلی و فشار خون اثر می‌گذارند:

• داروهای ضد فشار خون مثل دیورتیک‌ها یا بتا-بلاکرها
• آرام‌بخش‌ها و خواب‌آورها سیستم اعصاب مرکزی را سرکوب می‌کنند.
• داروهای ضد افسردگی بر انتقال‌دهنده‌های عصبی تاثیر می‌گذارند.

چه زمانی باید نگران شویم؟

اگرچه اکثر سرگیجه‌های صبحگاهی خوش‌خیم هستند، اما گاهی بدن با مشکل جدی‌تر روبرو است. اگر سرگیجه ناگهانی شما با علائم زیر همراه بود، ثانیه‌ای در مراجعه به اورژانس درنگ نکنید:

• درد قفسه سینه
• تاری دید ناگهانی در یک چشم
• بی‌حسی یا فلجی در یک سمت بدن
• اختلال در صحبت کردن یا درک کلمات
• سردرد شدید و ناگهانی (بدترین سردرد عمرتان)

این علائم می‌تواند نشان‌دهنده سکته مغزی (Stroke) یا حملات ایسکمیک گذرا (TIA) باشد. برای خرید قرص ویمکسیر کلیک کنید.

فواید تغییر سبک زندگی بر درمان سرگیجه

ایجاد تغییر در روتین صبحگاهی می‌تواند تا 90٪ این حملات را کاهش دهد. این تغییرات فیزیولوژیک شامل موارد زیر است:

• اکسیژن‌رسانی بهتر: خواب با کیفیت، بازسازی سلول‌های عصبی را تضمین می‌کند.
• تقویت رفلکس‌های عروقی: ورزش منظم باعث می‌شود رگ‌ها سریع‌تر منقبض شوند.
• افزایش حجم پلاسما: با مصرف آب کافی، حجم خون افزایش یافته و فشار ثابت می‌ماند.
• تثبیت قند خون: مصرف کربوهیدرات پیچیده در شب، از افت قند صبحگاهی جلوگیری می‌کند.

روش‌های سریع برای صبح‌های بدون سرگیجه

به جای اینکه به دنبال داروهای شیمیایی باشید، ابتدا این ر‌وش‌ها را به مدت یک هفته اجرا کنید:

• هیدراتاسیون قبل از حرکت: یک لیوان آب کنار تخت بگذارید و قبل از خروج از رختخواب آن را بنوشید.
• بالش بلندتر: کمی سرتان را بالاتر از بدن قرار دهید تا مایعات گوش داخلی جابجا نشوند (مخصوصا برای BPPV).
• مانور اِپلی: اگر مشکل از گوش داخلی است، یادگیری این مانور توسط فیزیوتراپ می‌تواند کریستال‌ها را به جای خود برگرداند.
• قانون 1+1 دقیقه: وقتی بیدار می‌شوید، یک دقیقه در رختخواب بنشینید و پاهایتان را از تخت آویزان کنید. این کار به سیستم گردش خون فرصت می‌دهد تا با جاذبه هماهنگ شود. سپس به آرامی بایستید.

سخن پایانی 

در نهایت، علت سرگیجه ناگهانی در صبح، پیامی واضح از سمت بدن ما به همراه دارد. اگرچه سیاهی رفتن چشم اغلب با روش‌های ساده‌ای مثل نوشیدن آب و برخاستن آرام قابل کنترل است، اما تداوم آن نباید نادیده گرفته شود. به عنوان یک توصیه نهایی؛ اگر این حالت بیش از دو هفته ادامه داشت یا شدت آن مانع فعالیت روزانه شد، لازم است با یک پزشک متخصص گوش و حلق و بینی یا همچنین متخصص قلب و عروق مشورت نمایید تا علائم شما بررسی شود تا به یک علت و تشخیص دقیق برسید.

سوالات متداول

آیا سرگیجه صبحگاهی نشانه تومور مغزی است؟ 

خیر، در اکثر موارد سرگیجه صبحگاهی ناشی از مشکلات فشار خون یا گوش داخلی است. تومورهای مغزی به طور معمول با علائم پیش‌رونده و سردردهای مداوم و خاص همراه هستند، اما برای اطمینان معاینه پزشک الزامی است.

برای درمان خانگی سرگیجه ناگهانی و سیاهی چشم چه بخوریم؟ 

مصرف سریع یک لیوان آب حاوی مقدار کمی نمک و شکر (یا آبمیوه طبیعی) می‌تواند به سرعت حجم خون و قند را بالا ببرد. زنجبیل نیز به دلیل خواص ضدتهوع و بهبود گردش خون بسیار موثر است.

چرا وقتی ناگهان از جا بلند می‌شویم چشمانمان سیاهی می‌رود؟ 

این پدیده هایپوتنشن ارتوستاتیک نام دارد. خون به دلیل جاذبه در پاها جمع می‌شود و برای لحظاتی خون‌رسانی به شبکیه چشم و مغز کاهش می‌یابد که باعث تاریکی دید موقت می‌شود.

منبع: mayoclinic